Milattan Önce 35,000, Chauvet Mağarası, Fransa.

Çizim yapmanın hafızaya şaşırtıcı etkisi

Waterloo Üniversitesinde Yapılan Bir Araştırma

“Bir resim bin söze” bedeldir deyimi yüzyıllardır söylenir. Ama şu ana kadar bu sözün doğruluğu ile ilgili yapılan bilimsel araştırmalar fazla değildir. Ama Kanada Waterloo Üniversitesinde yapılan bu araştırma, okuma ve yazmadan çok daha etkili bir öğrenim yolu buldu: çizim yapmak. Çünkü çizim yaparken kişi bilgiyi birçok şekilde işler: görsel, devinimsel (kinestetik) ve anlamsal. Birçok deneyden sonra, araştırmacılar çizimin hafızayı güçlendirmek için çok etkili bir yol olduğunu keşfettiler: çizim hatırlamayı neredeyse iki katına çıkarıyordu.

blank
Yontma Taş Devrine tarihlendirilen Bizon Çizimleri, Altamira Mağarası, İspanya: Vikipedi

Bahsi geçen araştırmayı yürüten kişiler olan Myra Fernandes, Jeffrey Wammes ve Melissa Meade aynı zamanda hafıza araştırmaları uzmanı. Bu bilim insanları, insanların anıları ve bilgileri nasıl kodladığını, sakladığını ve gerektiğinde ise nasıl çağırdığını çalışıyor. Bu araştırma kapsamında yazı yazmanın, görsellere bakmanın, ders dinlemenin, çizim yapmanın ve görselleri canlandırmanın bir öğrencinin bilgiyi hatırlamasına nasıl etki ettiğini daha iyi anlamak için Waterloo Üniversitesinde bir dizi deney gerçekleştirdiler.

Deneyin ilk aşamalarında, öğrencilere genel şeylerin bir listesini çıkarmasını istediler –kamyon ya da armut gibi sözcükler- daha sonra öğrenciler bunları ya yazdı ya da çizdi. Kısa bir süre sonra, katılımcı öğrenciler yazdıkları sözlerin yüzde 20’sini, çizdiklerinin yüzde 45‘ini hatırladı. Bu deneyin ilk aşaması olsa da, çizim yapmanın hatırlamaya olan etkisini açık bir şekilde gösteriyordu.

blank
Los Angeles, Amerika'da siyah beyaz bir balık çizimi: Unsplash, Brandi Ibrao

Bir sonraki deneyde, araştırmacılar elle not almanın ve yazı yazmanın iki yöntemini çizim yapma ile karşılaştırdı; çıkan sonuçlara çizim yapmayı şöyle tanımladılar: “zihinde kodlama için güvenilir ve etkin bir yöntem, yazı yazmadan çok çok üstün.” Ayrıca, öğrenciler fizikteki izotop ya da biyolojideki spor gibi kavramları çizerek görsel hâle getirdiklerinde, bir öğretmenden dinledikleri zamana göre iki kat daha iyi hatırlayabiliyorlardı.

Daha da önemlisi, çizimin yararlarının öğrencinin çizim yetenekleri ile bir ilgisi yoktu. Bu da öğrencinin çizim yapmanın faydalarından yararlanması için çok iyi çizim yeteneklerine sahip olmasını gerektirmiyor demekti. Çünkü önemli olan şey çizimin kalitesi değil, çizim yaparken beyinde oluşan yeni yollardı.

blank
Darwin'in ispinoz çizimleri evrim kuramını açıklamak için çok önemliydi

Tam 8 deney sonra, araştırmacılar çizim yapmanın “hafızayı güçlendirmenin güvenilir, yinelenebilir bir yol” olduğunu tekrar doğruladı. Çizim yapmanın; öğrencilerin öğrendikleri şeyi hatırlamasını önemli derecede artıran bir yöntem olduğu ortaya çıktı.

Pekiyi çizim yapmak hatırlamak için neden bu kadar güçlü bir yöntem? Araştırmacılar bunu “çünkü çizim yapmak; kavramı çok iyi anlamak ve o kavramı yeni bir türe (yani resme) dönüştürebilmek” olarak açıklıyor. Bir ders dinlemek veya bir resim görmek gibi bir şey değil bu, çünkü bunlarda öğrenci etkisiz bir şekilde bilgiyi edinmeye çalışır, ama çizim yaparken öğrenci, pasif bir öğrenme rolünden aktif öğrenme rolüne geçiş yapar. Çizim yapmak; öğrenciyi öğrendiği şeyi kavramaya ve anladığını yeniden inşa etmeye zorlar. 

blank
İsa Sofi Türbesindeki "Hayat Ağacı" çizimleri, 13. Yüzyıl: Bilecik

Araştırmacıların çizimin hatırlamaya etkisine getirdiği bir başka açıklama ise, bilginin zihinde nasıl saklandığı ile ilgilidir. Bir öğrenci bir kavramı çizdiği zaman, öğrenciler “o kavramın anlamını detaylandırmalı ve çizim için gerekli olan el hareketlerini (devinimsel hareket) gerçekleştirmeli ve ortaya çıkan resmi görsel olarak incelemelidir (görsel işlem)“.

Sinirsel düzeyde ise; bir anının gücü diğer anılar ile yaptığı bağa bağlıdır. Bağ yapamayan bilgi parçası -önemsiz bir bilgi gibi- beyin kullanılmayan bilgileri temizlediği için yakında unutulacaktır. Fakat tam tersi çok daha etkilidir: bir anının ne kadar çok bağı olursa, unutulmaya o kadar direnç gösterir.

O yüzden çizim yaptığımız zaman, o bilgiyi çok zengin bir biçimde saklıyoruz; resmin görsel hafızası, çizerken yaptığımız el hareketlerinin usumuzdaki devinimsel izleri, anlamlandırmaya çalışırken beynimizde oluşan semantik anılar. Bunların hepsi bir araya geldiğinde, çizilen bilginin daha sonra aklımıza gelmesi olasılığı çok güçlü oluyor.

Graham Shaw’ın daha iyi hatırlamak için çizim yapmayı savunduğu TEDx Viyana konuşması

Bütün güncellemeleri duyun

mail ağımıza katılın

Çizim, Öğrenim Biçimleri İle İlgili değil

Çizimin belirli bir öğrenme biçimine hitap ettiği için yararlı olduğunu düşünmek bir hata olur. Gardner’ın çoklu zekâ kuramı eğitimde çok iyi bilinen bir kuramdır ve bu, öğretmenin bir yönteme bağlı kalıp öğretim yapmasının aslında öğrenciyi olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur.

Bunun yerine, çizim yaparken birçok yöntem -fark edilmeden de olsa- kullanılır: görsel, devinimsel ve anlamsal. Bu da tek bir yönteme kıyasla çok daha güçlü bir öğrenme sağlar. Öğrenciler bir şey çizdiği zaman, o bilgiyi üç farklı şekilde işlerler, bir bakıma üç kat daha iyi öğrenirler diyebiliriz.

Pekiyi Sınıfta Nasıl Uygulamalı?

Öğremenin çizim yapmayı öğretim sürecini zengileştirmek için entegre etmesinin birçok farklı yolu vardır:

Öğrencinin yarattığı materyaller: Ders anlatımı için poster, harita, diyagram, şekil satın almak ya da yazdırmak yerine, bunu öğrencilere yaptırın.

Etkileşimli defterler: Öğrencilere notlarını sadece yazarak aldırmayın, yaratıcı olmaya teşvik edin. Örneğin defterlerinin bir yüzü yazılı notlar için, diğeri ise çizimler, grafikler için olabilir.

Veri görselleştirme: Öğrencilerden görsel olarak veri toplamalarını, analiz etmelerini ve sunmalarını istediğiniz zaman anlattığınız konu derinleşecektir. Örnek olarak, matematikteki kavramların görselleştirilmesi, (bkz. Desmos.comklasik edebiyatın analizi gibi etkinlikler verilebilir.

Kitaplaştırma: Akademik bilgiler ve sanatı birleştirerek öğrenciler fen bilgisinden Türkçeye kadar farklı skaladan konuları görselleştirerek daha iyi bir öğrenme sağlayabilir. Hatta çizgi roman bile yapabilirler (Neden olmasın?).

Öz: Öğrencilerin çizim yapmasını teşvik edin. Bunu yapmak öğrencilerin farklı yeteneklerini kullanarak daha kalıcı bir öğrenme sağlamasına ve bir fikri farklı yollardan anlamalarına yardımcı olacaktır. Tatil günlerinde öğrencilerin çizimlerini uzaktan görmek için ise onlardan çizimlerini internete yüklemelerini isteyebilirsiniz.

blank
UbD tasarımımızda 6. Sınıf öğrencilerinin gelecek hakkında yaptığı çizim

Gönderiyi Paylaş

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on email

Yorum yapmak için üye olmaya gerek yok. Bu konu hakkında düşündükleriniz ile aşağıda bir tartışma başlatabilirsiniz.

Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Metin içi dönütler
Tüm yorumları göster

Diğer Yazılarımızı da Beğenebilirsiniz

Patreon hesabımıza üye olarak gelişmemize katkıda bulunabilirsiniz.

Kendi yazılarınızı ve ders planlarınızı Pratik Öğretmen'de yayınlamak ister misiniz?

Bizi Sosyal Medyadan Takip Edin

0
Düşüncelerinizi duymak isteriz, lütfen yorum yapın.x
()
x