farklılaştırılmış öğretim yöntemleri

Farklılaştırılmış Öğretim Nedir?

Farklılaştırılmış öğretim en basit tanımı ile, eğitsel etkinlikleri bütün bireysel farklılıkları dikkate alacak şekilde düzenlemektir. Howard Gardner’a göre, tek bir zekâ türü olmadığı için öğrencilerin yeteneklerinin keşfedilmesi ve sınıfta o yeteneklerin kullanılması fırsatı verilmesi çok önemlidir. Farklılaştırılmış öğretim de bunu amaçlamaktadır.

Bu yazımızda kolaylıkla kullanabileceğinizi düşüneceğimiz 4 farklılaştırılmış öğretim tekniğini ve bu teknikler için örnek dersleri yazdık. (Eğer yaratıcı ders planları hakkında ilham almak istiyorsanız, ders planlarımıza bakabilirsiniz.)

Yazı İçeriği

farklılaştırılmış öğretim teknikleri

1: İstasyon Tekniği

Gerekli Materyaller:

    • A3/A4 Kağıtları/Karton (tercihen renkli)
    • Renkli Kalemler

 

Amacı:

Öğrencilerin bir konuyu farklı etkinlikler üzerinden deneyimlemesi

Nedir?

İstasyon tekniği öğrencilerin bireysel farklılıklarını göz önünde bulundurarak, öğrencilerin aktif katılımının sağlandığı bir tekniktir. İstasyon tekniğinde her istasyonun öğrencilerin yetenek, seviye gibi farklılıklarını göz önünde bulundurarak belirlenmesi önemlidir. İstasyonlardaki görevlerin zorlukları ve hangi beceriye hitap ettiği farklılık göstermelidir. İstasyon tekniği okulun imkanlarına göre görsel ve işitsel öğeler ile desteklenebilir. Fakat imkanın kısıtlı olduğu durumlarda öğretmen tarafından her istasyon için kağıt ve renkli kalem sağlanması ile de kolaylıkla uygulanabilir.

Ders: İngilizce 

Konu: Modals (Can/Can’t)

Sınıf mevcuduna göre böleceğiniz grup ve istasyon sayısı değişiklik gösterebilir. Gerçeklerden uzaklaşmamak adına 30 kişilik bir sınıf üzerinden örneğimizi oluşturalım.

30 kişilik sınıf 4 gruba bölünür. İstasyonlar konuya ve öğrencilerin ilgi alanlarına göre çeşitlendirilir:

      1. İstasyon: “can- can’t” kullanılarak sınıfta yapılabilecekler listesi
      2. İstasyon: “can-can’t” kullanılarak çevremizde görebileceğimiz tabelaların çizimi
      3. İstasyon: “can-can’t” kullanılarak yetenek yarışmasına katılan kişilerin tanımlanması
      4. İstasyon: “can-can’t” kullanılarak hikaye yazılması

Her grup bir istasyonda başlar ve 10 dakikanın sonunda diğer istasyona gider, bir önceki grup tarafından yapılan çalışmanın devamını getirir. Tüm istasyonlar bütün öğrenciler tarafından tamamlandıktan sonra herkes başladığı istasyona geri gelir ve ortaya çıkan ürünü önce inceler ve sınıfa sunar. 

Not: İstasyon tekniği öğrencilerin bireysel farklılıklarına hitap eder, fakat öğrenciler arasındaki farklılıkların uçlarda olduğu gruplarda katlı öğretim tekniği de tercih edilebilir.

2: Katlı Öğretim Tekniği

Gerekli Materyaller:

    • A3/A4 Kağıtları/Karton (tercihen renkli)
    • Renkli Kalemler
    • Ders Kitabı

Amacı:

Öğrencilere seviye farklılıklarına göre görevler verilmesi

Nedir?

Katlı öğretim tekniğinin temel amacı öğrencilere seviye farklılıklarına uygun görevler verilmesidir. Akademik başarısı düşük öğrenciler akademik başarısı yüksek öğrenciler arasında kendilerini kötü hissetmekte ve bu duygu onları başarısız olmaya devam etme döngüsüne itmektedir. Öğrencilerin motivasyonlarını yapamayacakları düzeyde sonuçlar bekleyerek değil yapabilecekleri görevler verip başarılı olduklarını hissetmeklerini sağlayarak artırmalıyız.

Ders: Türkçe

Konu: Okuduğunu anlama becerilerine yoğunlaşma

Türkçe kitabında yer alan bir metni öncelikte tüm sınıfın okuması istenir. Sonrasında 30 kişilik sınıf 4 gruba bölünür. Katlı öğretim gruplarını öğrencilerin seviyelerine göre çeşitlendirilir:

1. Kat: Öğrenciler okudukları metnin ana fikrini ve metinden çıkan anahtar kelimeleri kısaca açıklasın
2. Kat: Öğrenciler okudukları metnin örüntüsüne ulaştıracak temel soruları bulsun ve yazsın.
3. Kat: Öğrenciler okudukları metnin devamını hayal gücünü kullanarak kısaca yazsın.
4. Kat: Öğrenciler okudukları metne alternatif bir sonuç yazarak tüm metni yeniden yapılandırsın.

Her grup görevlerini tamamladıktan sonra sınıfta ortaya çıkan ürünleri sunar. Öğretmen geri dönüt verir.

Not: Katlı öğretimde öğrenciler akademik başarılarına göre gruplandırıldığında bunu anlayacaklardır ve temel amacımız olan motivasyonlarını yükseltme hedefinin gerçekleştirilmesinde engel olabilir. Bu nedenle her bir gruba, grubu akademik başarısıyla yönetmeyecek fakat diğerlerinden ufak bir farkla daha başarılı ve daha başarısız birer öğrenci yerleştirilmelidir.

3: Altı Şapkalı Düşünme Tekniği

Gerekli Materyaller:

    • Beyaz, sarı, siyah, kırmızı, yeşil, mavi kartondan şapka ya da bu renklerde kağıt
    • Ders Kitabı

Amacı:

Öğrencilerin üst bilişsel düşünme becerilerini geliştirme

Nedir?

Altı şapkalı düşünme tekniğinin amacı, öğrencilerin üst bilişsel düşünme becerilerini geliştirme, öğrencilere olaylara farklı bakış açılarından bakabilmeyi öğretmektir ve en ünlü farklılaştırılmış öğretim tekniklerinden biridir. Altı şapkalı düşünme tekniği farklı şekillerde uygulayabiliriz. Tekniğin esas kullanım şekli olan, şapkayı takan öğrencinin şapkanın temsil ettiği rengin bakış açısından bir yorum yapması ya da soru sorması şeklinde uygulanabilir. Fakat kalabalık sınıflarda ve her branşta süreci bu şekilde yönetmek mümkün olmayacağından alternatif yollar da uygulanabilir.

Ders: Sosyal Bilgiler

Konu: Doğal Kaynakların Tüketimi

Öğrenciler 6 şapkanın temsil ettiği renklerde 6 gruba ayrılır, her grubun önünde şapka ya da temsil ettiği renkte bir kağıt bulunur. Öğretmenin tahtaya yazdığı ifade üzerinden öğrenciler şapkanın temsil ettiği düşünceye uygun sorular ve açıklamalar yazar. Örnek olarak seçtiğimiz konu:

  • “Nüfusun artması ve doğal kaynakların tüketimi arasındaki ilişki”

Beyaz şapka: Öğrenciler objektif bakış açısı ile olayı olduğu gibi ele alır, nüfusun artması ve doğal kaynakların tüketimi arasındaki ilişkiyi açıklar.
Sarı şapka: Öğrenciler olaya olumlu yönlerinden bakarak nüfusun artması ve doğal kaynakların tüketimi arasındaki ilişkiyi açıklar.
Siyah şapka: Öğrenciler olaya eleştirel ve karamsar bir açıdan bakarak nüfusun artması ve doğal kaynakların tüketimi arasındaki ilişkiyi açıklar.
Kırmızı şapka: Öğrenciler olaya önsezilerini ve duygularını dahil ederek bakarak nüfusun artması ve doğal kaynakların tüketimi arasındaki ilişkiyi açıklar. Sarı ve siyah şapkadan farklı olarak yaşanan olayın insanlara hissettirecekleri ve sezgilerini merkeze alır.
Yeşil şapka: Öğrenciler olaya çözüm yolları ve yenilikçi fikirler bularak nüfusun artması ve doğal kaynakların tüketimi arasındaki ilişkiyi açıklar.
Mavi şapka: Öğrenciler olayı, mevcut durumu, artıları eksileri ve çözüm yollarını göz önüne alarak nüfusun artması ve doğal kaynakların tüketimi arasındaki ilişkiyi açıklar.

Tüm öğrenciler görevleri tamamladıktan sonra ürünü sınıf ile paylaşırlar. Eğer istenirse ve şartlar uygunsa tüm şapkalar istasyon şeklinde gezilebilir.

Not 1: Her şapkanın temsil ettiği düşünce biçimleri farklıdır, öğrencilerin akademik başarıları ve kişisel özellikleri göz önüne alınarak gruplar oluşturulabilir. Özellikle mavi şapka için akademik başarısı yüksek öğrenciler seçilebilir.

Not 2: Altı şapkalı düşünme tekniği asıl uygulanma şekli, İngilizce dersleri için B1 ve üzeri konuşma derslerinde doğal akışına uygun bir biçimde uygulanabilir.

4: Ayrılıp Birleşme Tekniği

Gerekli Materyaller:

    • A3/A4 Kağıtları
    • Renkli Kalemler
    • Ders Kitabı

Amacı:

Öğrencilerin konuyu kendileri araştırması ve aktif katılımın sağlanması

Nedir?

Ayrılıp birleşme tekniğinin amacı, öğrencilerin konuyu kendileri araştırarak ve aktif katılarak öğrenmelerini sağlamaktır. Verilen görevlerin akademik düzeyi tamamen denktir bu nedenle farklı bir gruplandırma gerektirmemektedir. 

Ders: Fen Bilgisi/ Fizik

Konu: Güneş Sistemi

Öğrenciler bir grupta 5 kişi olacak şekilde gruplara ayrılır (grup sayısı önemli değil). Bütün gruplara aynı konu verilir. Öğrencilerden kitaplarını kullanarak güneş sistemini araştırmaları istenir. Ama gruptaki tüm üyelerin farklı bir görevi vardır. Öğretmen küçük kağıtlara sınıfın sayısına uygun bir şekilde YILDIZ- TAKIM YILDIZ- KARADELİK- GALAKSİ – KUYRUKLU YILDIZ yazar ve her grup bunları rastgele çeker ve bu şekilde her 5 kişilik grupta bu 5 kavram birden bulunmak zorundadır. Öğrenciler kendi kağıtlarında yazan kavramı araştırmak üzere aynı kavram çıkan diğer öğrenciler ile bir araya gelir.

  • Örn: Her gruptan yıldız çıkan tüm öğrenciler bir araya gelir.

Birlikte ellerindeki kavramı kitaplarını kullanarak araştırarak notlar alırlar ve bir süre sonra başladıkları gruplarına geri dönerler. Başlangıç gruplarında 5 kavramın tamamı da araştırılıp not alınmış olmak zorundadır. Öğrenciler ellerindeki notları birbirlerine açıklar ve konunun genel özetini yazarlar ve her grup kendi özetlerini sınıfta sunar.

Not: Karışıklığa sebep olmaması açısından öğrencilere kademe kademe açıklanması daha uygun olacaktır. Örn. “Öncelikle elimdeki 5 kağıttan biri çekin (her grupta aynı şey yapılacak eğer grup sayıları denk değilse 4 kişilik grup yerine 6 kişilik grup yapılıp aynı konuyu 2 kişi alabilir). Şimdi elinizdeki kağıtta yazan kavram başka kimde varsa onlarla bir araya gelin vs.”

Gönderiyi Paylaş

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on email

Yorum yapmak için üye olmaya gerek yok. Bu konu hakkında düşündükleriniz ile aşağıda bir tartışma başlatabilirsiniz.

Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Metin içi dönütler
Tüm yorumları göster

Diğer Yazılarımızı da Beğenebilirsiniz

Patreon hesabımıza üye olarak gelişmemize katkıda bulunabilirsiniz.

Kendi yazılarınızı ve ders planlarınızı Pratik Öğretmen'de yayınlamak ister misiniz?

Bizi Sosyal Medyadan Takip Edin

0
Düşüncelerinizi duymak isteriz, lütfen yorum yapın.x
()
x